Bramhartig

Bramhartig is het laatste boek van Bram Moerland, uitgegeven door Uitgeverij AnkhHermes. De auteur overleed op 21 augustus 2025 en heeft het verschijnen van dit boek helaas niet meer meegemaakt. Het voorwoord is geschreven door Jacob Slavenburg. Op zijn ziekbed heeft Moerland dit voorwoord en de inleiding nog mogen horen, iets waar hij erg tevreden en blij mee was.

Bramhartig is geen boek dat ik even snel uit heb gelezen.
Het vraagt aandacht en nodigt uit om af en toe even te stoppen en na te denken over wat je net gelezen hebt. Dat maakt dat ik het soms een intens boek vond dat behoorlijk bleef hangen nadat ik het had neergelegd.

Het centrale thema is gnosis en gnostiek. Gnosis betekent letterlijk “innerlijke kennis”: het idee dat ware spirituele kennis al in de mens aanwezig is en ontdekt kan worden door persoonlijke ervaring en inzicht. De gnostiek is een spirituele stroming die al vroeg naast het christendom bestond en zich richt op die innerlijke kennis. Moerland legt daarbij ook verbanden met andere tradities, zoals het Christendom, taoïsme en het boeddhisme.

Wat ik zelf erg mooi vond aan dit boek, is dat er een aantal gedichten in voorkomen. Ik ben gek op gedichten, en hier sluiten ze vaak prachtig aan bij de tekst. Ze geven op bepaalde momenten extra diepgang, maar zorgen ook voor een andere sfeer tussen de meer informatieve stukken door. Voor mij was dat echt een meerwaarde.

Ook de manier waarop Moerland mythes en legendes verbindt aan zijn uitleg vond ik erg pakkend. (Lancelot) Hierdoor voelt het boek niet alleen als een filosofische of spirituele beschouwing, maar krijgt het ook iets verhalends dat mij nieuwsgierig hielt. Ik vond dat erg leuk om te lezen.

Ik heb zelf veel interesse in religie en levensvragen. Het doel van het leven en spirituele ontwikkeling zijn onderwerpen waar ik graag over lees. Hoewel gnosis en gnostiek niet per se het dichtst bij mijn hart liggen, vind ik het wel ontzettend interessante materie. Soms merkte ik wel wat herhaling in het boek, maar dat heb ik niet als storend ervaren.
Sterker nog, ik zou zelfs durven zeggen dat dit boek interessant kan zijn binnen opleidingen rondom religie, spiritualiteit of filosofie. Het zet je aan het denken en nodigt uit tot reflectie.

Ik geef Bramhartig ⭐⭐⭐⭐ en ben na het lezen zeker benieuwd geworden naar andere boeken van Bram Moerland, zoals De Katharen, Het Evangelie van Thomas en Gnosis en gnostiek.

Van uitgeverij AnkhHermes het boek: “Bramhartig, Kennis van het hart”, mogen ontvangen. Geschreven door auteur Bram Moerland. Bram is in 2025 overleden. Zijn vrienden hebben er voor gezorgd, dat dit boek werd uitgegeven. Moerland gaf onder andere lezingen, cursussen en was een begenadigd verteller.

Het thema van het boek staat hieronder beschreven.
Gnosis betekent: innerlijke kennis en inzicht. Gnostiek: mystiek,-religieuze stroming uit de eerste eeuwen na Christus, gebaseerd op Gnosis.
Moerland was gefascineerd door de Katharen, de laatste spirituele
beweging van de Christelijke gnostiek.

Het boek heeft mijn verwachtingen overtroffen. Waarom, omdat ik het interesant vind, dat het verweven is met onder andere het Christen- en Jodendom. Maar ook met spirituele bewegingen. Bijvoorbeeld: het Taoïsme, Hindoeïsme, Confucius.

Wat mij “wakker maakte” is het vergelijk met het Oude- en Nieuw Testament. Bijbel stukken worden uitgelegd naar aanleiding van de gnostiek. Ik vind het bijzonder dat het met name op je innerlijk wordt geprojecteerd.
Een klein aantal van de vele opmerkingen:
– Het loslaten van je vader en moeder. Je moet een eigen individu worden.
– Lijden is een daad van barmhartigheid.
– Je zelf ontdekken, groeien en je weg zien te vinden.
– Ik kijk naar mijzelf en naar een ander met een beoordelende blik.
In het laatste deel van het boek heb ik verhalen over onder andere: King Arthur, Lancelot en Parcival gelezen. Na het eerste deel gelezen te hebben. Heb ik die verhalen op een andere manier gelezen.

Ik raad dit boek zeker aan lezers die religieus of religieus opgevoed zijn. Maar ook lezers die geïnspireerd zijn door spiritualiteit. Maar ook aan alle anderen, die door deze recensie geinspireerd zijn geworden. Ik ga dit bijzondere boek zeker nogmaals lezen, omdat ik er veel van opgestoken heb.

Al jaren lees ik diverse boeken betreffende spirituele tradities en zo heb ik de boeken van Bram Moerland ook gelezen. Dat er dan na zijn dood toch nog een boek verschijnt, samengesteld door vrienden, maakt dan ook nieuwsgierig. Voegt de informatie in ‘Bramhartig’ dan nog iets toe of moet het gelezen worden als samenvatting van eerder werk?

Ik vond het een goed leesbaar boek, waarin de duidelijke voorkeur voor de gnostiek door het hele boek terug te vinden is. Vooral de uitleg met betrekking tot het lezen én de verschillende interpretaties van het Oude en Nieuwe Testament heeft mij laten inzien waarom ik met de gangbare ‘preken’ in de christelijke instituties nooit iets kon. Het miste de verdiepende laag van wijsheid, die de gnostiek wel brengt en die de Katharen in praktijk probeerden te brengen.

De her-interpretatie van het ‘Onze vader’ brengt je mijns inziens dan ook dichter bij de kern van wat de religieuze/spirituele tradities je te bieden kunnen hebben. Ook de duidelijke verbinding die Moerland legt met meer Oosterse boeken en tradities verbreed je zicht. Hij doet dat met voorbeelden en maakt het hier en daar persoonlijk. Af en toe heb je het gevoel dat je bij een college van de schrijver zit. Voor mij waren de vertellingen van de Arthurlegende die aan bod kwamen net iets te langdradig. Bij dát college zou ik waarschijnlijk in slaap gevallen zijn. Ik ga liever direct naar de boodschap. Gelukkig lukt dat in de afsluitende lezing die je de ‘Oplossing van alle problemen’ brengt.

Al met al was het boek voor mij een prettige samenvatting van eerder tot mij genomen ‘kennis van het hart´, wat ik een toepasselijke ondertitel vind. Maar evengoed kan ’Bramhartig’ een hele goede introductie zijn op de andere boeken van Moerland.