Het onsterfelijke bewustzijn
Neurowetenschappelijk bewijs voor het bestaan van de ziel


In dit baanbrekende boek levert neurochirurg Michael Egnor op basis van 40 jaar ervaring en meer dan 7000 hersenoperaties het bewijs voor het bestaan van de ziel. Veel wetenschappers en artsen geloven hier niet in en gaan ervan uit dat de mens alleen uit cellen en weefsel bestaat en volledig wordt gecontroleerd door een fysiek orgaan in het hoofd: de hersenen.
Egnor laat echter zien dat zij het bij het verkeerde eind hebben en dat het brein alleen niet voldoende is om de geest te verklaren.
In dit baanbrekende boek levert neurochirurg Michael Egnor op basis van 40 jaar ervaring en meer dan 7000 hersenoperaties het bewijs voor het bestaan van de ziel. Veel wetenschappers en artsen geloven hier niet in en gaan ervan uit dat de mens alleen uit cellen en weefsel bestaat en volledig wordt gecontroleerd door een fysiek orgaan in het hoofd: de hersenen.
Egnor laat echter zien dat zij het bij het verkeerde eind hebben en dat het brein alleen niet voldoende is om de geest te verklaren. Op basis van neurowetenschappelijk onderzoek en zijn uitgebreide chirurgische ervaring onderzoekt hij hoe er in elk beschadigd brein een denkend, voelend persoon schuilt met een spirituele ziel die het brein overstijgt. Hij gebruikt fascinerende casestudy’s en deed onderzoek naar Siamese tweelingen die delen van hun hersenen delen, naar patiënten in diepe coma die nog steeds in staat zijn om met mensen om hen heen te communiceren, naar bijna-doodervaringen en naar kunstmatige intelligentie. Allemaal vormen ze een wetenschappelijk argument voor het bestaan van een spirituele menselijke ziel.
'Het onsterfelijke bewustzijn' is boeiend en baanbrekend en stemt tot nadenken: een bepaald aspect van wie wij zijn is spiritueel en onsterfelijk, en overstijgt het fysieke lichaam.
In dit baanbrekende boek levert neurochirurg Michael Egnor op basis van 40 jaar ervaring en meer dan 7000 hersenoperaties het bewijs voor het bestaan van de ziel. Veel wetenschappers en artsen geloven hier niet in en gaan ervan uit dat de mens alleen uit cellen en weefsel bestaat en volledig wordt gecontroleerd door een fysiek orgaan in het hoofd: de hersenen.
Egnor laat echter zien dat zij het bij het verkeerde eind hebben en dat het brein alleen niet voldoende is om de geest te verklaren. Op basis van neurowetenschappelijk onderzoek en zijn uitgebreide chirurgische ervaring onderzoekt hij hoe er in elk beschadigd brein een denkend, voelend persoon schuilt met een spirituele ziel die het brein overstijgt. Hij gebruikt fascinerende casestudy’s en deed onderzoek naar Siamese tweelingen die delen van hun hersenen delen, naar patiënten in diepe coma die nog steeds in staat zijn om met mensen om hen heen te communiceren, naar bijna-doodervaringen en naar kunstmatige intelligentie. Allemaal vormen ze een wetenschappelijk argument voor het bestaan van een spirituele menselijke ziel.
'Het onsterfelijke bewustzijn' is boeiend en baanbrekend en stemt tot nadenken: een bepaald aspect van wie wij zijn is spiritueel en onsterfelijk, en overstijgt het fysieke lichaam.
Productinfo
- Taal: Nederlands
- ISBN: 9789020223194
- Verschijningsdatum: 20 mei 2026
Wat vinden anderen van 'Het onsterfelijke bewustzijn' van Michael Egnor?
Dat is ook het fijne van dit boek. De auteurs geven veel voorbeelden van onderzoeken die in allerlei periodes zijn gedaan.
- Samantha Loman
- 19/06/2026
Vanaf de tienerleeftijd was ik al gefascineerd door geneeskunde en tijdens mijn masterstudie Art and design heb ik een heel blok gewijd aan medische ...
Lees recensie
Vanaf de tienerleeftijd was ik al gefascineerd door geneeskunde en tijdens mijn masterstudie Art and design heb ik een heel blok gewijd aan medische illustratie en dat afgesloten met een anatomie boek voor kinderen dat door een Nederlandse uitgeverij is uitgegeven. Ik heb dus al achtergrondkennis en zeker op het gebied van de hersenen.
Het eerste wetenschappelijke deel was voor mij makkelijk te lezen en visualiseren, maar ook zonder kennis leggen de auteurs het in begrijpelijke taal uit. Daarnaast staan er illustraties in om aan te geven over welke hersendelen ze het hebben. Het is fascinerend om te lezen hoeveel delen van de hersenen weggehaald kunnen worden zonder schade aan te richten. Er worden veel bijzondere gevallen besproken; zoals Siamese tweelingen die de hersenen delen, mensen met epilepsie waarvan de hersenhelften middels een operatie gescheiden zijn, kinderen die geboren worden met een schedel vol vocht en maar een heel klein stukje hersenen hebben. Allemaal konden zij normaal functioneren zowel fysiek als mentaal. Gaandeweg rijst dan ook de vraag of de hersenen en de ziel afzonderlijk werken.
In het tweede deel wordt er volop gespeculeerd en voorbeelden gegeven van het bestaan van de ziel door voor- en tegenstanders. Dit is wat zwaardere kost, spiritueel en/of filosofisch. Iets waar je heel diep over na kunt denken. Ik kwam er moeilijk uit, misschien omdat ik altijd alle opties open houd. Alles heeft twee kanten en ik ben niet rechtlijnig. Er is nog zoveel wat wij niet weten en elke dag komen er weer nieuwe inzichten. Dat is ook het fijne van dit boek. De auteurs geven veel voorbeelden van onderzoeken die in allerlei periodes zijn gedaan. Van zeventig jaar geleden tot 2023 en AI komt eveneens voorbij.
Dit boek is zeker aan te raden voor mensen die net zoals ik geïnteresseerd zijn in het werk van neurowetenschappers Dick Swaab en Erik Scherder. Het boek voldeed dus zeker aan mijn verwachtingen.
Lees minderHet boek vraagt soms wat concentratie, maar biedt tegelijkertijd veel stof tot nadenken.
- Anne-Marie Duuring
- 28/06/2026
Als energetisch therapeut werk ik dagelijks vanuit de overtuiging dat er meer is dan wat we met het blote oog kunnen waarnemen. Daarom sprak de combinatie ...
Lees recensie
Als energetisch therapeut werk ik dagelijks vanuit de overtuiging dat er meer is dan wat we met het blote oog kunnen waarnemen. Daarom sprak de combinatie van wetenschap en spiritualiteit mij direct aan.
Ik vond het boek niet altijd even makkelijk leesbaar. Er wordt veel gebruik gemaakt van wetenschappelijke en medische terminologie, waardoor ik sommige passages aandachtiger moest lezen om de inhoud goed te begrijpen. Toch vond ik dat geen reden om het boek weg te leggen. Mijn nieuwsgierigheid werd juist steeds verder geprikkeld. Ik wilde weten welke inzichten en voorbeelden er nog meer zouden volgen.
Wat mij vooral aansprak, is de manier waarop de auteur complexe onderwerpen weet te onderbouwen met concrete situaties en praktijkvoorbeelden. Hierdoor wordt duidelijk uitgelegd hoe de hersenen functioneren en hoe dat zich volgens hem verhoudt tot bewustzijn en de ziel. Juist die combinatie van wetenschappelijke inzichten en spirituele vraagstukken maakte het boek voor mij interessant.
Daarnaast viel mij op hoe zichtbaar de verdeeldheid nog steeds is tussen mensen die geloven dat bewustzijn volledig door de hersenen wordt voortgebracht en mensen die openstaan voor het idee dat er meer bestaat dan alleen de fysieke werkelijkheid. Het boek laat zien dat deze discussie nog lang niet is afgerond en nodigt uit om verder te kijken dan bestaande overtuigingen.
Het lezen van dit boek bevestigde voor mij dat wetenschap en spiritualiteit elkaar niet hoeven uit te sluiten, maar elkaar juist kunnen aanvullen. Hoewel ik niet met alle conclusies volledig meega, waardeer ik de open blik waarmee de auteur zijn visie onderbouwt.
Ik zou dit boek zeker aanraden aan collega-therapeuten, coaches en andere professionals die geïnteresseerd zijn in bewustzijn, spiritualiteit en de verbinding tussen lichaam, geest en ziel. Het vraagt soms wat concentratie, maar biedt tegelijkertijd veel stof tot nadenken.
Mijn verwachtingen zijn zeker waargemaakt en daarom geef ik het boek 4 sterren.
Uitgeverij AnkhHermes heeft met dit bijzondere werk een pareltje in handen
- Alette Winkel
- 02/07/2026
Het onsterfelijke bewustzijn, dat staat er met mooie grote letters op de kleurrijk vormgegeven omslag.
Bestaat de ziel echt, dat vraagt ...
Lees recensie
Het onsterfelijke bewustzijn, dat staat er met mooie grote letters op de kleurrijk vormgegeven omslag.
Bestaat de ziel echt, dat vraagt chirurg en atheïst Michael Egnor na vele operaties en gesprekken met patiënten, zich af. Is het wellicht een mooie metafoor voor onze complexe hersenactiviteit?
Ik heb nooit twijfels gehad over wat er na de dood is. Daarvoor heb ik teveel spirituele ervaringen gehad. Bijvoorbeeld sinds het overlijden van mijn oma kan ik het bestaan van iets groters niet meer ontkennen. Ik heb het met mijn eigen ogen gezien en gevoeld.
Mijn oma was een sterke, onafhankelijke vrouw. Ze had veel meegemaakt in haar leven en dat was aan haar te zien; ze had een duidelijke, krachtige expressie op haar gezicht.
Toen ze overleed, veranderde er iets fundamenteels. Toen ik naar haar keek, lag er voor mijn gevoel alleen nog maar een jasje. Haar omhulsel was er nog, maar haar essentie, haar kracht en wie zij werkelijk was, was weg. Dat moment was voor mij het zoveelste bewijs dat we meer zijn dan alleen ons lichaam.
Ook vlak na het overlijden van mijn onlangs overleden dierbare en altijd liefdevolle moeder heb ik het ervaren. Enkele uren na haar overlijden heb ik haar, samen met de mensen van de uitvaartonderneming, gewassen en aangekleed. Oneerbiedig; ‘afgelegd’ noemen ze dat. Voor mij was het echter een ervaring waarbij ik duidelijk de aanwezigheid van mijn moeder nog voelde, haar ziel zat op dat moment volgens mij nog in haar lichaam. Ze glimlachte zelfs een beetje, ik had en heb een sterke verbinding met haar. Ben nog steeds dankbaar dat ik dit heb mogen doen.
Daarop voortbordurend wordt er in het neurowetenschappelijke boek van Michael Egnor alles bij de hand gepakt en onderzocht als het gaat om het bestaan van de ziel. Volgens de wetenschap wordt ons bewustzijn vaak verklaard door miljarden synapsen en chemische reacties in het brein. Die puur materialistische verklaring heeft voor mij altijd onvolledig gevoeld.
Het idee van de ziel vult de leemte die de wetenschap achterlaat. Het probeert te verklaren waarom bijvoorbeeld de natuur, dieren en muziek ons tot tranen toe kunnen roeren, waarom we onverklaarbare connecties met anderen voelen en waar onze diepste creativiteit vandaan komt.
De ziel is mijns inziens geen tastbaar ‘ding’ dat we kunnen aanwijzen op een scan, maar juist de optelsom van onze ervaringen, dromen en het vermogen om zelfreflectie te hebben. Bovenal is de ziel voor mij precies het deel van mijn persoonlijkheid dat verbonden is met God/ Het Ene of het Christusbewustzijn. Of het nu een spirituele realiteit is of de ultieme uiting van de menselijke geest, het geloof in de ziel geeft voor mij zin, kleur en diepte aan mijn huidige levensreis.
Voor iedereen die wel eens twijfelt aan het ongrijpbare deel van ons bestaan, is dit boek een absolute aanrader. De auteur benadert de vraag naar de menselijke ziel niet met dogma’s, maar met een open en kritische blik.
Door wetenschappelijke inzichten, filosofische dilemma’s en persoonlijke verhalen met elkaar te verweven, word je als lezer subtiel uitgedaagd om voorbij de materie te kijken. Het biedt geen dwingende antwoorden, maar opent deuren naar een dieper begrip van ons bewustzijn.
Uitgeverij AnkhHermes heeft met dit bijzondere werk een pareltje in handen 😇.
Lees minderAls lezer vind ik het prettig om over eigen ervaringen te lezen, omdat die voor mij zo authentiek mogelijk overkomen
- Nienke Hendriks
- 03/07/2026
Vol verwachting en nieuwsgierigheid heb ik het boek ‘Het onsterfelijke bewustzijn’ gelezen. Al jaren houden vragen over het menselijk bestaan en ...
Lees recensie
Vol verwachting en nieuwsgierigheid heb ik het boek ‘Het onsterfelijke bewustzijn’ gelezen. Al jaren houden vragen over het menselijk bestaan en het al dan niet bestaan van de ziel mij bezig. Hoewel ik mezelf als spiritueel en open-minded beschouw, ben ik ook geïnteresseerd in wetenschap en verklaringen. Dit boek was dan ook op mijn lijf geschreven.
Egnor is een neurowetenschapper die ook daadwerkelijk als neurochirurg aan de bedden van duizenden patiënten heeft gestaan. Hij heeft vele operaties uitgevoerd en staat daarmee dus ook aan de menselijke kant, en niet puur aan de wetenschappelijke. Als lezer vind ik het prettig om over eigen ervaringen te lezen, omdat die voor mij zo authentiek mogelijk overkomen. Egnor doet dit als auteur erg goed. Hij deelt verhalen van patiënten die ondersteund worden door onderzoek en bewijs. Wat mij aanspreekt in het boek, is dat hij zijn verhaal vertelt op basis van verschillende onderzoeksrichtingen, waaronder zijn eigen geloof.
Voor veel mensen is de vraag of er een menselijke, onsterfelijke ziel is, groot. Egnor geeft in dit boek een duidelijk antwoord op deze vraag. Wat ik fijn vond, is de vergelijking die hij maakt met dieren en – in het licht van de nieuwe tijd – AI. Het menselijk bewustzijn en de vrije wil zie je alleen bij de mens. Zijn interessante theorie over bijna-doodervaringen, waar ik al veel over heb gelezen, geeft voor mij duidelijk het bestaan van de ziel aan. Een vrouw bij wie geen hartactiviteit en geen bloedsomloop meer in de hersenen was, verklaarde met een haarscherp bewustzijn dat zij een bijna-doodervaring had. Hoe kan er zo’n scherp bewustzijn zijn als de hersenen zijn uitgeschakeld? Ik was er al van overtuigd dat er meer is na de dood van ons menselijk lichaam; na het lezen van dit boek is deze overtuiging nog sterker geworden.
Het boek leest hier en daar door de wetenschappelijke termen ietwat lastig, maar is begrijpelijk genoeg voor iemand zonder medische kennis. Ik zou dit boek absoluut aanraden als jij ook nieuwsgierig bent naar het bestaan van de ziel. Dit boek krijgt van mij absoluut 5 sterren!
Lees minderIk raad dit boek aan voor diegene die meer diepgang zoeken in de menselijke ziel en brein.
- Agnes Kauffman
- 05/07/2026
Wat een bijzonder boek. Niet om in één ruk uit te lezen, daar elk hoofdstuk tot nadenken stemt. Het boek heeft mij meer vragen gegeven en wekte mijn ...
Lees recensie
Wat een bijzonder boek. Niet om in één ruk uit te lezen, daar elk hoofdstuk tot nadenken stemt. Het boek heeft mij meer vragen gegeven en wekte mijn nieuwsgierigheid wat M.Egnor tegen zou komen met zijn operaties en hoe andere wetenschappers daarop zouden reageren. Wat is de ziel, wat is spirituele wijsheid, wat is de geest, wat is het bewustzijn tijdens een coma, is dat er nog wel, allemaal vragen die het boek beantwoordt door studies en wat Egnor tegenkwam tijdens zijn hersen operaties.
Een 30 jarig durende weddenschap verloor hij omdat er geen exacte plek in het brein aan te wijzen was. (Hij was ervan overtuigd dat hij die kon vinden) De menselijke ziel is niet het brein. De ziel is vrij van het lichaam en is in het lichaam aanwezig. Er is een vrije wil die ergens is, echter niet in de hersenen. Er is geen vrije wilscentrum in het brein aan te wijzen. Dus is er iets wat boven ons uitstijgt, wat boven mij uitstijgt, wat ik wel heb en kan ontwikkelen en dat ik het vrije vermogen heb, het spirituele vermogen heb om te kiezen. Dat deed mij denken aan het verhaal van de 2 wolven, vertegenwoordiging van het goed en kwaad dat in ieder mens huist. De wolf die je voedt die krijgt de overhand. Welke wolf laat je het werk doen? En wat zijn de consequenties van je actie.
Egnor beweert dat elk woord, elk gebaar, elke actie, elke gedachte consequenties heeft voor je eigen welzijn, je omgeving en de wereld. Daar ben ik het mee eens. Je bent verantwoordelijk voor je eigen gezondheid, lees je eigen gezonde brein te ontwikkelen en daaruit voortvloeiende je gezonde handelen dat goed is voor jezelf en je omgeving.
Het proces van denken en handelen wordt niet alleen gestuurd door elektrische impulsen, neurotransmitters, elektrische signalen en neurochemicaliën. Wij hebben een ziel, een vrije wil. Wij voelen situaties, dingen, aan zonder te beseffen dat dit voortkomt uit je ziel. De geest, de menselijke ziel sterft niet als het lichaam sterft. (Neuro wetenschappelijk onderzoek). Egnor gelooft dat er iets bovennatuurlijk is dat deze ziel, deze geest er is en hij noemt dat God.
Michael Egnor gelooft in de onsterfelijkheid van de ziel door zijn duizenden hersen operaties en zijn hersen onderzoeken die wetenschappelijk zijn beoordeeld. Hij onderzoekt de vrije wil waar dit precies zou zitten in het brein. Hij wil weten welk centrum verantwoordelijk is voor de vrije ziel, de onsterfelijke ziel. Hij kon geen exacte plek aangeven, ook niet door elektrische prikkels aan te stippen in het brein tijdens zijn operaties.
Na veel onderzoeken en studies komt hij tot de conclusie dat er meer is dan alleen je brein. Ook al kan hij niet exact aangeven waar de ziel, de geest zich bevindt. Wellicht wordt dit ooit nog een keer duidelijk.
Ik raad dit boek aan voor diegene die meer diepgang zoeken in de menselijke ziel en brein.
Ik geef dit boek 5 sterren door het uitgebreid beschrijven van zijn studies en onderzoeken.
- Taal: Nederlands
- ISBN: 9789020223194
- Verschijningsdatum: 20 mei 2026
Wat vinden anderen van 'Het onsterfelijke bewustzijn' van Michael Egnor?
Dat is ook het fijne van dit boek. De auteurs geven veel voorbeelden van onderzoeken die in allerlei periodes zijn gedaan.
- Samantha Loman
- 19/06/2026
Lees recensie
Vanaf de tienerleeftijd was ik al gefascineerd door geneeskunde en tijdens mijn masterstudie Art and design heb ik een heel blok gewijd aan medische illustratie en dat afgesloten met een anatomie boek voor kinderen dat door een Nederlandse uitgeverij is uitgegeven. Ik heb dus al achtergrondkennis en zeker op het gebied van de hersenen.
Het eerste wetenschappelijke deel was voor mij makkelijk te lezen en visualiseren, maar ook zonder kennis leggen de auteurs het in begrijpelijke taal uit. Daarnaast staan er illustraties in om aan te geven over welke hersendelen ze het hebben. Het is fascinerend om te lezen hoeveel delen van de hersenen weggehaald kunnen worden zonder schade aan te richten. Er worden veel bijzondere gevallen besproken; zoals Siamese tweelingen die de hersenen delen, mensen met epilepsie waarvan de hersenhelften middels een operatie gescheiden zijn, kinderen die geboren worden met een schedel vol vocht en maar een heel klein stukje hersenen hebben. Allemaal konden zij normaal functioneren zowel fysiek als mentaal. Gaandeweg rijst dan ook de vraag of de hersenen en de ziel afzonderlijk werken.
In het tweede deel wordt er volop gespeculeerd en voorbeelden gegeven van het bestaan van de ziel door voor- en tegenstanders. Dit is wat zwaardere kost, spiritueel en/of filosofisch. Iets waar je heel diep over na kunt denken. Ik kwam er moeilijk uit, misschien omdat ik altijd alle opties open houd. Alles heeft twee kanten en ik ben niet rechtlijnig. Er is nog zoveel wat wij niet weten en elke dag komen er weer nieuwe inzichten. Dat is ook het fijne van dit boek. De auteurs geven veel voorbeelden van onderzoeken die in allerlei periodes zijn gedaan. Van zeventig jaar geleden tot 2023 en AI komt eveneens voorbij.
Dit boek is zeker aan te raden voor mensen die net zoals ik geïnteresseerd zijn in het werk van neurowetenschappers Dick Swaab en Erik Scherder. Het boek voldeed dus zeker aan mijn verwachtingen.
Lees minderHet boek vraagt soms wat concentratie, maar biedt tegelijkertijd veel stof tot nadenken.
- Anne-Marie Duuring
- 28/06/2026
Lees recensie
Als energetisch therapeut werk ik dagelijks vanuit de overtuiging dat er meer is dan wat we met het blote oog kunnen waarnemen. Daarom sprak de combinatie van wetenschap en spiritualiteit mij direct aan.
Ik vond het boek niet altijd even makkelijk leesbaar. Er wordt veel gebruik gemaakt van wetenschappelijke en medische terminologie, waardoor ik sommige passages aandachtiger moest lezen om de inhoud goed te begrijpen. Toch vond ik dat geen reden om het boek weg te leggen. Mijn nieuwsgierigheid werd juist steeds verder geprikkeld. Ik wilde weten welke inzichten en voorbeelden er nog meer zouden volgen.
Wat mij vooral aansprak, is de manier waarop de auteur complexe onderwerpen weet te onderbouwen met concrete situaties en praktijkvoorbeelden. Hierdoor wordt duidelijk uitgelegd hoe de hersenen functioneren en hoe dat zich volgens hem verhoudt tot bewustzijn en de ziel. Juist die combinatie van wetenschappelijke inzichten en spirituele vraagstukken maakte het boek voor mij interessant.
Daarnaast viel mij op hoe zichtbaar de verdeeldheid nog steeds is tussen mensen die geloven dat bewustzijn volledig door de hersenen wordt voortgebracht en mensen die openstaan voor het idee dat er meer bestaat dan alleen de fysieke werkelijkheid. Het boek laat zien dat deze discussie nog lang niet is afgerond en nodigt uit om verder te kijken dan bestaande overtuigingen.
Het lezen van dit boek bevestigde voor mij dat wetenschap en spiritualiteit elkaar niet hoeven uit te sluiten, maar elkaar juist kunnen aanvullen. Hoewel ik niet met alle conclusies volledig meega, waardeer ik de open blik waarmee de auteur zijn visie onderbouwt.
Ik zou dit boek zeker aanraden aan collega-therapeuten, coaches en andere professionals die geïnteresseerd zijn in bewustzijn, spiritualiteit en de verbinding tussen lichaam, geest en ziel. Het vraagt soms wat concentratie, maar biedt tegelijkertijd veel stof tot nadenken.
Mijn verwachtingen zijn zeker waargemaakt en daarom geef ik het boek 4 sterren.
Uitgeverij AnkhHermes heeft met dit bijzondere werk een pareltje in handen
- Alette Winkel
- 02/07/2026
Lees recensie
Het onsterfelijke bewustzijn, dat staat er met mooie grote letters op de kleurrijk vormgegeven omslag.
Bestaat de ziel echt, dat vraagt chirurg en atheïst Michael Egnor na vele operaties en gesprekken met patiënten, zich af. Is het wellicht een mooie metafoor voor onze complexe hersenactiviteit?
Ik heb nooit twijfels gehad over wat er na de dood is. Daarvoor heb ik teveel spirituele ervaringen gehad. Bijvoorbeeld sinds het overlijden van mijn oma kan ik het bestaan van iets groters niet meer ontkennen. Ik heb het met mijn eigen ogen gezien en gevoeld.
Mijn oma was een sterke, onafhankelijke vrouw. Ze had veel meegemaakt in haar leven en dat was aan haar te zien; ze had een duidelijke, krachtige expressie op haar gezicht.
Toen ze overleed, veranderde er iets fundamenteels. Toen ik naar haar keek, lag er voor mijn gevoel alleen nog maar een jasje. Haar omhulsel was er nog, maar haar essentie, haar kracht en wie zij werkelijk was, was weg. Dat moment was voor mij het zoveelste bewijs dat we meer zijn dan alleen ons lichaam.
Ook vlak na het overlijden van mijn onlangs overleden dierbare en altijd liefdevolle moeder heb ik het ervaren. Enkele uren na haar overlijden heb ik haar, samen met de mensen van de uitvaartonderneming, gewassen en aangekleed. Oneerbiedig; ‘afgelegd’ noemen ze dat. Voor mij was het echter een ervaring waarbij ik duidelijk de aanwezigheid van mijn moeder nog voelde, haar ziel zat op dat moment volgens mij nog in haar lichaam. Ze glimlachte zelfs een beetje, ik had en heb een sterke verbinding met haar. Ben nog steeds dankbaar dat ik dit heb mogen doen.
Daarop voortbordurend wordt er in het neurowetenschappelijke boek van Michael Egnor alles bij de hand gepakt en onderzocht als het gaat om het bestaan van de ziel. Volgens de wetenschap wordt ons bewustzijn vaak verklaard door miljarden synapsen en chemische reacties in het brein. Die puur materialistische verklaring heeft voor mij altijd onvolledig gevoeld.
Het idee van de ziel vult de leemte die de wetenschap achterlaat. Het probeert te verklaren waarom bijvoorbeeld de natuur, dieren en muziek ons tot tranen toe kunnen roeren, waarom we onverklaarbare connecties met anderen voelen en waar onze diepste creativiteit vandaan komt.
De ziel is mijns inziens geen tastbaar ‘ding’ dat we kunnen aanwijzen op een scan, maar juist de optelsom van onze ervaringen, dromen en het vermogen om zelfreflectie te hebben. Bovenal is de ziel voor mij precies het deel van mijn persoonlijkheid dat verbonden is met God/ Het Ene of het Christusbewustzijn. Of het nu een spirituele realiteit is of de ultieme uiting van de menselijke geest, het geloof in de ziel geeft voor mij zin, kleur en diepte aan mijn huidige levensreis.
Voor iedereen die wel eens twijfelt aan het ongrijpbare deel van ons bestaan, is dit boek een absolute aanrader. De auteur benadert de vraag naar de menselijke ziel niet met dogma’s, maar met een open en kritische blik.
Door wetenschappelijke inzichten, filosofische dilemma’s en persoonlijke verhalen met elkaar te verweven, word je als lezer subtiel uitgedaagd om voorbij de materie te kijken. Het biedt geen dwingende antwoorden, maar opent deuren naar een dieper begrip van ons bewustzijn.
Uitgeverij AnkhHermes heeft met dit bijzondere werk een pareltje in handen 😇.
Lees minderAls lezer vind ik het prettig om over eigen ervaringen te lezen, omdat die voor mij zo authentiek mogelijk overkomen
- Nienke Hendriks
- 03/07/2026
Lees recensie
Vol verwachting en nieuwsgierigheid heb ik het boek ‘Het onsterfelijke bewustzijn’ gelezen. Al jaren houden vragen over het menselijk bestaan en het al dan niet bestaan van de ziel mij bezig. Hoewel ik mezelf als spiritueel en open-minded beschouw, ben ik ook geïnteresseerd in wetenschap en verklaringen. Dit boek was dan ook op mijn lijf geschreven.
Egnor is een neurowetenschapper die ook daadwerkelijk als neurochirurg aan de bedden van duizenden patiënten heeft gestaan. Hij heeft vele operaties uitgevoerd en staat daarmee dus ook aan de menselijke kant, en niet puur aan de wetenschappelijke. Als lezer vind ik het prettig om over eigen ervaringen te lezen, omdat die voor mij zo authentiek mogelijk overkomen. Egnor doet dit als auteur erg goed. Hij deelt verhalen van patiënten die ondersteund worden door onderzoek en bewijs. Wat mij aanspreekt in het boek, is dat hij zijn verhaal vertelt op basis van verschillende onderzoeksrichtingen, waaronder zijn eigen geloof.
Voor veel mensen is de vraag of er een menselijke, onsterfelijke ziel is, groot. Egnor geeft in dit boek een duidelijk antwoord op deze vraag. Wat ik fijn vond, is de vergelijking die hij maakt met dieren en – in het licht van de nieuwe tijd – AI. Het menselijk bewustzijn en de vrije wil zie je alleen bij de mens. Zijn interessante theorie over bijna-doodervaringen, waar ik al veel over heb gelezen, geeft voor mij duidelijk het bestaan van de ziel aan. Een vrouw bij wie geen hartactiviteit en geen bloedsomloop meer in de hersenen was, verklaarde met een haarscherp bewustzijn dat zij een bijna-doodervaring had. Hoe kan er zo’n scherp bewustzijn zijn als de hersenen zijn uitgeschakeld? Ik was er al van overtuigd dat er meer is na de dood van ons menselijk lichaam; na het lezen van dit boek is deze overtuiging nog sterker geworden.
Het boek leest hier en daar door de wetenschappelijke termen ietwat lastig, maar is begrijpelijk genoeg voor iemand zonder medische kennis. Ik zou dit boek absoluut aanraden als jij ook nieuwsgierig bent naar het bestaan van de ziel. Dit boek krijgt van mij absoluut 5 sterren!
Lees minderIk raad dit boek aan voor diegene die meer diepgang zoeken in de menselijke ziel en brein.
- Agnes Kauffman
- 05/07/2026
Lees recensie
Wat een bijzonder boek. Niet om in één ruk uit te lezen, daar elk hoofdstuk tot nadenken stemt. Het boek heeft mij meer vragen gegeven en wekte mijn nieuwsgierigheid wat M.Egnor tegen zou komen met zijn operaties en hoe andere wetenschappers daarop zouden reageren. Wat is de ziel, wat is spirituele wijsheid, wat is de geest, wat is het bewustzijn tijdens een coma, is dat er nog wel, allemaal vragen die het boek beantwoordt door studies en wat Egnor tegenkwam tijdens zijn hersen operaties.
Een 30 jarig durende weddenschap verloor hij omdat er geen exacte plek in het brein aan te wijzen was. (Hij was ervan overtuigd dat hij die kon vinden) De menselijke ziel is niet het brein. De ziel is vrij van het lichaam en is in het lichaam aanwezig. Er is een vrije wil die ergens is, echter niet in de hersenen. Er is geen vrije wilscentrum in het brein aan te wijzen. Dus is er iets wat boven ons uitstijgt, wat boven mij uitstijgt, wat ik wel heb en kan ontwikkelen en dat ik het vrije vermogen heb, het spirituele vermogen heb om te kiezen. Dat deed mij denken aan het verhaal van de 2 wolven, vertegenwoordiging van het goed en kwaad dat in ieder mens huist. De wolf die je voedt die krijgt de overhand. Welke wolf laat je het werk doen? En wat zijn de consequenties van je actie.
Egnor beweert dat elk woord, elk gebaar, elke actie, elke gedachte consequenties heeft voor je eigen welzijn, je omgeving en de wereld. Daar ben ik het mee eens. Je bent verantwoordelijk voor je eigen gezondheid, lees je eigen gezonde brein te ontwikkelen en daaruit voortvloeiende je gezonde handelen dat goed is voor jezelf en je omgeving.
Het proces van denken en handelen wordt niet alleen gestuurd door elektrische impulsen, neurotransmitters, elektrische signalen en neurochemicaliën. Wij hebben een ziel, een vrije wil. Wij voelen situaties, dingen, aan zonder te beseffen dat dit voortkomt uit je ziel. De geest, de menselijke ziel sterft niet als het lichaam sterft. (Neuro wetenschappelijk onderzoek). Egnor gelooft dat er iets bovennatuurlijk is dat deze ziel, deze geest er is en hij noemt dat God.
Michael Egnor gelooft in de onsterfelijkheid van de ziel door zijn duizenden hersen operaties en zijn hersen onderzoeken die wetenschappelijk zijn beoordeeld. Hij onderzoekt de vrije wil waar dit precies zou zitten in het brein. Hij wil weten welk centrum verantwoordelijk is voor de vrije ziel, de onsterfelijke ziel. Hij kon geen exacte plek aangeven, ook niet door elektrische prikkels aan te stippen in het brein tijdens zijn operaties.
Na veel onderzoeken en studies komt hij tot de conclusie dat er meer is dan alleen je brein. Ook al kan hij niet exact aangeven waar de ziel, de geest zich bevindt. Wellicht wordt dit ooit nog een keer duidelijk.
Ik raad dit boek aan voor diegene die meer diepgang zoeken in de menselijke ziel en brein.
Ik geef dit boek 5 sterren door het uitgebreid beschrijven van zijn studies en onderzoeken.
