Recensie: Aan het sterfbed van Korine van Veldhuijsen

6 mei 2019

Wat vinden anderen van onze boeken? Lees hier de recensie van Aan het sterfbed van Korine van Veldhuijsen door Maaike Seeger-Kühnen

 

In ‘Aan het sterfbed’ worden 38 unieke verhalen beschreven van mensen die het sterven van iemand hebben beleefd. De lezer krijgt zo een bijzonder intieme indruk van hoeveel impact deze ervaringen op het leven van (de naasten van) stervenden hebben. Die impact gaat niet alleen over afscheid, eindigheid, verdriet en rouw. Maar juist ook over het zien wat er in deze levens toe doet, het vieren van het leven, de oneindigheid van het bestaan in spiritueel opzicht en het na het sterven verder leven met een waardevolle ervaring, die het verdere leven een andere wending kan doen geven.

Dit boek gaat over oog hebben voor wát maakt dat mensen kunnen gaan. Het afronden van levenselementen en -verbindingen, het loslaten van onze dierbaren en ons bestaan. Het dichtbij komen bij de uiteindelijke kern van ons zijn.

In dit boek komen ook verschillende overwegingen aan bod. Hoe gaan mensen om met hun eigen lijden en het lijden van dierbaren? Wanneer is het niet meer mogelijk om grenzen te verleggen en te accepteren dat iets is zoals het is? En op welke manier mag, kan en durf je, al dan niet in afstemming met je dierbaren, te besluiten dat je op een andere manier de regie over je bestaan neemt door dit (aardse) leven middels euthanasie te beëindigen? Sommigen voeren de regie over het einde van hun leven, waar die regie eigenlijk al door de eindigheid van het fysieke bestaan is overgenomen. Zij doen dit samen, of alleen, om hun volwaardigheid en identiteit te behouden. Ook in het licht van het einde van hun aardse bestaan. Wie zijn wij als het leven ons verlaat?

Geraakt werd ik door de hoop op leven in het verhaal van Jaap. Ik voelde respect en verdriet bij het verhaal van Mario, waarin acceptatie haast onmogelijk lijkt, omdat hoofd en hart botsen. Bewondering had ik voor Luc die naast angst en verdriet over zijn eigen sterven ook een stevig vertrouwen vond in zichzelf. Zo ook voor verpleegkundige Vera, die het lef had om te benoemen wat zij leerde van een situatie waarin zij ondanks haar goede bedoeling toch even niet het meest passende deed tijdens iemands stervensproces. En voor vrijwilliger Karel die bewust zocht naar het verruimen van grenzen om er te kunnen zijn op een manier die aansloot bij de behoefte van een stervende.

Al deze ervaringen gaven mij inzicht. Iemand benoemde: “Je kunt iets in je leven hebben waaraan je je zó kunt vasthouden dat lijden geen lijden meer is”. En: ”Lijden is iets dat wij ervan maken.” Het blijkt mogelijk om lijden te zien als signaal om hoop en durf te hebben om situaties of gevoelens te overwinnen en te accepteren.

Mensen kunnen op eigen wilskracht zoveel grenzen verleggen. Het is bijzonder om daar in dit boek op verschillende wijzen inzicht in te mogen krijgen.

Sterven betekent voor veel mensen, net als rouwen,  hard werken. Na het lezen van dit boek gun ik iedereen de kracht en de warme ontmoeting in het leven om dit gesteund door iemand die oog voor de ander heeft te kunnen doen.